Karaman İçin Çözüm Önerileri -1

Bugüne dek köşemde şehrimizin aksayan yönlerini, sokaktaki vatandaşın sitemini ve gözle görülür eksiklikleri bir gazeteci ve STK Başkanı olarak dile getirmeye gayret ettim. Ancak son dönemde okurlarımdan aldığım, ‘Hep sorunları yazıyorsun, peki ya çözüm nerede?‘ eleştirisi, benim için kıymetli bir muhasebe vesilesi oldu. Haklısınız; teşhis koymak iyileşmenin ilk adımıdır ama tedaviye dair bir cümle kurmamak, sorunun bir parçası kalmaktır. Bu nedenle, bugünden itibaren sadece aksayanı değil, ‘nasıl düzelir’i de masaya yatırmak istiyorum. Elbette haddimi aşmadan, bir uzman edasıyla değil; bu şehrin havasını soluyan, derdiyle dertlenen bir hemşehriniz olarak, ortak aklın süzgecinden geçmiş çözüm önerilerimi kamuoyunun takdirine sunuyorum.

Karaman’ın Meselesi Proje Değil, Yön Meselesi

Karaman uzun süredir aynı soruyu soruyor:
Neden potansiyelimiz bu kadar yüksekken sonuçlarımız bu kadar sınırlı?

Toprağımız bereketli, tarihimiz derin, sanayimiz güçlü; ama katma değer üretmekte, gençleri kentte tutmakta ve markalaşmakta zorlanıyoruz. Çünkü Karaman’ın temel sorunu proje eksikliği değil; bütüncül bir yön, ortak bir vizyon eksikliği.

İşte tam da bu noktada, Karaman için konuşmamız gereken şey “tek tek yatırımlar” değil, bir kalkınma aklıdır.

Karaman Ne Olmak İstiyor?

Her şehir önce şuna karar vermek zorundadır:
Ben neyin şehriyim?

Karaman için bu cevap net aslında:
Gıda-tarım sanayii, kültür ve sürdürülebilir turizm.

Ama bugüne kadar bu üç alan yan yana geldi mi?
Hayır. Hep ayrı ayrı düşünüldü.

Oysa Karaman’ın ihtiyacı olan şey, bu alanları aynı hikâyenin parçaları hâline getirmek. Yani gıdayı sanayiyle, sanayiyi lojistikle, lojistiği dijitalleşmeyle; kültürü ise turizm ve deneyimle birleştirmek.

Tarımı Tarlada Bırakırsak Kaybederiz

Karaman hâlâ tarımı “üretmek” olarak görüyor. Oysa asıl mesele işlemek, paketlemek, markalamak ve satmak.

Çözüm açık:

Çiftçi yalnız bırakılmamalı, sözleşmeli üretim yaygınlaşmalı.
Soğuk zincir, lisanslı depo ve izlenebilirlik artık lüks değil, zorunluluk.
Glutensiz, fonksiyonel, yüksek proteinli ürünler Karaman’ın yeni dili olmalı.

Tarım 4.0 sadece teknoloji değil; geliri öngörülebilir hâle getirme meselesidir.

Sanayi Üretiyor Ama Yeterince Kazanmıyor

Karaman Organize Sanayi Bölgesi güçlü; ama ölçek ve marka sorunu yaşıyor.
Çok sayıda KOBİ var, az sayıda küresel marka var.

Bu yüzden:

Ortak AR-GE ve test laboratuvarları kurulmalı.
Ambalaj, tasarım ve e-ihracat destekleri birlikte düşünülmeli.
“Aynı ürünü ayrı ayrı satmak” yerine co-branding ( iki veya daha fazla markanın yeni bir ürün, hizmet veya deneyim oluşturmak için işbirliği yaptığı bir pazarlama stratejisidir.) modeli teşvik edilmeli.

Karaman’ın sanayi problemi üretim değil, katma değer problemidir.

Turizm: Gezdiren Değil, Yaşatan Şehir Olmak

Karaman’da tarih var mı? Fazlasıyla.
Doğa var mı? Hem de nasıl.

Peki neden turist gelmiyor?

Çünkü Karaman hâlâ “bak ve geç” turizmi yapıyor. Oysa dünya artık deneyim satın alıyor.

Çözüm:

Taşkale, Manazan, İncesu, Ermenek, Karadağ tek tek değil; tek bir hikâye olarak anlatılmalı.
Yürüyüş rotaları, astroturizm, butik konaklama desteklenmeli.
Dijital rehberler, sesli anlatımlar, görsel hikâyeler devreye girmeli.

Turizm için mesele tabela değil, tasarım meselesidir.

Gençler Gitmesin Diye Değil, Kalsın Diye Sebep Lazım

Karaman’ın gençleri şehri sevmiyor değil;
geleceği burada göremiyor.

Bunun için:

Meslek liseleri, üniversite ve sanayi gerçek anlamda buluşturulmalı.
Mikro-sertifikalar, usta-çırak modeli geri gelmeli.
Kadınlar ve gençler için girişimcilik sadece slogan olmaktan çıkmalı.

İstihdam, fabrika sayısıyla değil; yetenekle büyür.

Yeşil Dönüşüm Bir Çevre Projesi Değil, Ekonomi Meselesidir

Enerji maliyetleri Karaman sanayisini zorluyor.
Su kıtlığı tarımı tehdit ediyor.

Bu yüzden:

GES yatırımları tarım ve sanayiyle entegre düşünülmeli.
Atık gıdadan enerji üretilmeli.
Su geri kazanımı artık ertelenmemeli.

Yeşil dönüşüm, Karaman için çevreci bir tercih değil; rekabet avantajıdır.

Asıl Anahtar: Yönetişim

Ne yapılacağını biliyoruz.
Ama nasıl yapacağız?

İşte en kritik nokta burası:

Belediyenin, üniversitenin, sanayinin ve sivil toplumun aynı masada olması şart.
Projeler kişilere değil, kurumsal yapılara emanet edilmeli.
Dijital katılım, mahalle meclisleri ve şeffaf raporlama olmazsa olmaz.

Kalkınma, tek bir kurumun değil; ortak aklın işidir.