Vasatlığın Rahatlığı

Bu şehirde  sorun sadece kötü yönetim değil. Asıl sorun, kötü yönetimin zamanla normal kabul edilmesi. “İdare ediyor işte” anlayışı artık birçok alanda standart haline geldi. Liyakat yerine sadakat, kalite yerine görüntü, eleştiri yerine sessizlik tercih ediliyor. Çünkü vasatlık çoğu zaman güvenli ve rahat geliyor.

Bugün insanlar hayat pahalılığından şikâyet ediyor, geçim derdi büyüyor. Ama aynı zamanda kamu hizmetlerinde de düşük standartlara alışıyoruz. Belediyenin temel hizmeti düzgün çalışıyorsa bunu başarı sayıyoruz. Oysa mesele tam da burada başlıyor: Çöküş yaşamıyoruz belki ama ortalama performansı yeterli görmeye başlıyoruz.

Bu durum sadece siyasetin problemi değil. Gündelik hayatın içinde de aynı anlayış var. Torpili “normal”, iş bilmezliği “idare eder”, sorgulamamayı ise “uyumlu olmak” sayıyoruz. En çok ses çıkaran değil, en az rahatsız eden makbul hale geliyor.

Üstelik bu düzen kendini hep makul gösteriyor. Düşük standarda “gerçekçilik”, eleştiri yorgunluğuna “istikrar” deniyor. Böyle olunca insanlar daha iyisini istemekten bile vazgeçiyor. Çünkü sürekli aynı şeyleri görmek, aynı cümleleri duymak, aynı yüzleri izlemek bir süre sonra alışkanlık yaratıyor.

Eğitimde de durum farklı değil. Çocukların merakı giderek “Sınavda ne çıkacak?” sorusuna sıkışıyor. Ezberin ödüllendirildiği yerde düşünmek geri plana düşüyor. Düşünmeyen toplumlar ise zamanla sorgulamayan toplumlara dönüşüyor.

Oysa mesele mükemmel insan aramak değil. Hiç kimse her zaman en iyisini seçemez. Bazen insanlar “yeterince iyi” olanla yetinir. Bu doğal. Sorun, kurumların kendi düşük standardını kalıcı hale getirmesi. İnsanların beklentisini sürekli aşağı çekmesi.

Bu yüzden çözüm sadece seçim kazanmak ya da slogan üretmek değil. Asıl ihtiyaç, denetleyen yurttaşlar ve kaliteli işi ödüllendiren kurumlar. Çünkü siyaset, toplumun razı olduğu seviyeye yerleşir. Eğer toplum daha fazlasını istemezse, vasatlık kalıcı hale gelir.

Bu ülkenin ihtiyacı kahramanlar değil. İşini iyi yapan insanlar, liyakati önemseyen kurumlar ve çıtayı düşürmemeye çalışan yurttaşlar. Çünkü bir toplumun kalitesini belirleyen şey yalnızca yöneticileri değil, neye razı olduğudur.